Bệnh do một loại vi rút hướng thần kinh gây ra, thường gây tác hại thần kinh, bắt nguồn từ não và tủy sống. Vật bị bệnh thường điên cuồng hay bại liệt rồi chết.
Cho đến nay, bệnh dại chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, người bị bệnh dại gần như tử vong 100%. Bệnh dại nguy hiểm nhưng đã có vắc xin phòng và người dân hoàn toàn có thể phòng tránh được bệnh dại.
Nguồn bệnh và thời gian ủ bệnh:
- Nguồn bệnh: Ở nước ta, chó nhà là nguồn bệnh dại chủ yếu chiếm đến hơn 90%, sau đó là mèo nhà.
- Đường lây truyền: Vi rút xâm nhập qua vết cắn, vết cào, vết liếm, da, niêm mạc bị tổn thương, vết thương hở.
- Thời gian ủ bệnh ở động vật có thể kéo dài từ vài ngày đến vài tháng, có thể lâu hơn. Sau khi bị chó, mèo mắc bệnh dại cắn, thời gian ủ bệnh thường từ 01 - 03 tháng. Thời gian ủ bệnh phụ thuộc vào tình trạng nặng nhẹ của vết cắn, vị trí vết cắn có liên quan đến nơi có nhiều dây thần kinh, khoảng cách từ vết cắn đến não, số lượng vi rút xâm nhập. Vết cắn càng nặng và gần thần kinh trung ương thì thời gian ủ bệnh càng ngắn.
Triệu chứng:
Bệnh dại thường chia làm 2 thể: Thể dại điên cuồng và thể bại liệt.
Biểu hiện của bệnh dại trên người:
Thời gian ủ bệnh ở người thường từ 2 - 8 tuần, có thể kéo dài đến trên 1 năm. Thời gian này phụ thuộc vào tình trạng nặng, nhẹ của vết thương, vị trí vết thương và số lượng vi rút được truyền sang người. Người bị mắc bệnh dại cũng có 2 thể bệnh lâm sàng:
- Thể điên cuồng (hung dữ): thường biểu hiện triệu chứng gào thét, tăng cảm giác của các giác quan, sợ gió, sợ nước nên thường được gọi là bệnh sợ nước, bị hoang tưởng, đập phá, co thắt thanh quản...
- Thể bại liệt: bệnh nhân thường nằm im lìm, hay có liệt hướng lên, liệt hô hấp. Tất cả các bệnh nhân lên cơn dại đều bị tử vong sau 7 -10 ngày.
Để chủ động phòng chống bệnh dại, người dân cần thực hiện tốt các biện pháp sau:
- Tiêm phòng đầy đủ cho chó, mèo nuôi và tiêm nhắc lại hàng năm theo khuyến cáo của ngành thú y.
- Không thả rông chó, mèo; chó ra đường phải được đeo rọ mõm.
- Không đùa nghịch, trêu chọc chó, mèo.
- Khi bị chó, mèo cắn, cào cần:
+ Rửa kỹ vết thương bằng nước và xà phòng đặc liên tục trong 15 phút, nếu không có xà phòng thì phải xối rửa vết thương bằng nước sạch, đây là biện pháp sơ cứu hiệu quả để giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh dại khi bị chó, mèo cắn.
+ Sau đó tiếp tục rửa vết thương bằng cồn 70%, cồn iod hoặc Povidone, Iodine.
+ Hạn chế làm dập vết thương và không được băng kín vết thương.
+ Đến ngay cơ sở y tế hoặc các phòng tiêm chủng văc xin dịch vụ gần nhất để được tư vấn và tiêm phòng dại kịp thời.
+ Tuyệt đối không dùng thuốc nam, không tự chữa, không nhờ thầy lang chữa bệnh dại.
- Đối với chó nuôi có đăng ký đã được tiêm phòng dại hàng năm, cần theo dõi con vật trong vòng 14 ngày.
- Đối với chó, mèo không tiêm phòng dại, khi nghi mắc bệnh dại mà đã cắn, cào người thì phải nhốt theo dõi trong 90 ngày; trong trường hợp chưa cắn, cào người thì phải tiêu hủy.
Các thông điệp truyền thông và tài liệu truyền thông
1. Bệnh dại rất nguy hiểm, người đã mắc dại thì 100% tử vong.
2. "Phòng dại cho người - Vắc xin là cách duy nhất cứu sống".
- Vắc xin phòng dại an toàn, hiệu quả và cần được tiêm đủ liều, đúng lịch.
- Tuyệt đối cấm điều trị bệnh dại bằng thuốc nam hoặc các biện pháp chưa được Bộ Y tế công nhận.
- Đối với những người nguy cơ cao (nhân viên thú y, người làm công tác kiểm dịch và cứu hộ động vật,…) nên tiêm phòng bệnh dại chủ động.
3. "Tiêm phòng cho chó, mèo - Bảo vệ cả gia đình bạn"
- Hãy tiêm vắc xin phòng dại cho chó, mèo định kì hàng năm.
- Không thả rông, không nuôi chó mèo không rõ nguồn gốc.
- Quản lý vật nuôi có trách nhiệm là bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
4. "Bị chó, mèo cắn - Hãy xử lý đúng cách và đến cơ sở y tế ngay!"
- Rửa ngay vết thương dưới vòi nước chảy liên tục bằng xà phòng ít nhất 15 phút.
- Sát trùng vết thương bằng cồn/ cồn Iod.
- Người bị chó mèo cắn, cào hoặc liếm đến Trạm Y tế hoặc Trung tâm tiêm chủng gần nhất để được tư vấn tiêm vắc xin phòng dại càng sớm càng tốt.
* Các tài liệu truyền thông từ Trung tâm truyền thông - Giáo dục sức khỏe Trung ương, Bộ Y tế:
http://t5g.org.vn/thong-diep-phong-chong-benh-dai
http://t5g.org.vn/tiem-vac-xin-phong-dai-bien-phap-hieu-qua-phong-ngua-benhdai
http://t5g.org.vn/benh-dai-nhung-dieu-can-biet
Nguồn: TT KSBT Hà Nội